NET PARSEL = BRÜT PARSEL − TERK
TABAN ALANI = NET PARSEL × TAKS
EMSALE ESAS ALAN = NET PARSEL × KAKS (EMSAL YOKSA: TAKS × KAT ADEDİ)
YAKLAŞIK TOPLAM = EMSALE ESAS ALAN × (1 + EMSAL HARİCİ ORAN ≤ %30)
1.000 m² parselde emsale göre inşaat alanı
| Emsal (KAKS) | Emsale esas alan | %30 emsal harici ile |
|---|
| 0,5 | 500 m² | 650 m² |
| 1 | 1.000 m² | 1.300 m² |
| 1,5 | 1.500 m² | 1.950 m² |
| 2 | 2.000 m² | 2.600 m² |
| 2,5 | 2.500 m² | 3.250 m² |
| 3 | 3.000 m² | 3.900 m² |
Tablo 1.000 m² net imar parseli için aracın kendi hesabından üretilmiştir. Son sütun, %30 sınırına tabi emsal harici alanların tamamı kullanıldığındaki toplamdır; sınırın dışında kalan kalemler (bodrumdaki zorunlu otopark, sığınak vb.) buna eklenebilir.
Emsal nedir, emsal 1.5 ne demek?
Emsal, yani kat alanı katsayısı (KAKS), Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranı olarak tanımlanır (m.4). Emsal 1.5, net parsel alanının 1,5 katı kadar emsale esas inşaat alanı demektir: 1.000 m² net parselde 1.500 m². TAKS 0,30 ise taban alanı 300 m² olur; bu alan tam taban oturumuyla 5 kata karşılık gelir. Emsal harici alanlar bu 1.500 m²'nin üzerine eklenir.
TAKS ve KAKS nedir, farkı ne?
TAKS (taban alanı kat sayısı), yapının zemindeki izdüşümünün, yani taban alanının parsel alanına oranıdır; KAKS ise tüm katların toplamının parsel alanına oranıdır. TAKS binanın ne kadar yere oturacağını, KAKS toplamda ne kadar büyüyebileceğini belirler. Ayrık veya blok nizamda plan açıkça belirtmedikçe TAKS %40'ı geçemez (m.5/6). Planda emsal verilmemişse katlar alanı TAKS ile kat adedinin çarpımıyla bulunur (m.21/4).
Arsaya kaç m² inşaat yapılır?
Önce net imar parseli bulunur: brüt alandan yola ve kamu alanına terk edilecek kısım düşülür, çünkü taban alanı ve emsal hesabı net parsel üzerinden yapılır (m.5/5). Net parsel × KAKS, emsale esas toplam alanı verir. Buna emsal harici alanlar eklenir; bunların toplamı emsale esas alanın %30'unu aşamaz (m.5/8). Örneğin 800 m² net parsel ve emsal 1,25 için emsale esas alan 1.000 m²'dir; %30 emsal harici alanla yaklaşık 1.300 m²'ye çıkar. Kat adedi, Hmax ve çekme mesafeleri bu alanın parsele nasıl yerleşeceğini belirler.
Emsal dışı alanlar nelerdir?
Yönetmeliğin 22. maddesi katlar alanına dahil edilmeyen kullanımları sayar. Başlıcaları: otopark alanları, bina için gerekli asgari sığınak, atrium ve galeri boşlukları, ortak alan niteliğindeki mescit, ticari amaç içermeyen çocuk oyun alanları, ısıtma-soğutma ve tesisat alanları, bağımsız bölüm net alanının %20'sini geçmemek kaydıyla açık çıkma şartlarını taşıyan balkonlar ile açık veya kapalı merdiven evi ve zorunlu kapıcı dairelerinin 70 m²'si. Bu alanların toplamı emsale esas alanın %30'unu aşamaz; ancak bodrum katlarda yapılan zorunlu otoparkın 2 katı ile sığınak, asansör boşluğu ve merdivenlerin asgari alanları bu sınıra dahil edilmeden emsal dışı tutulur (m.5/8).
Brüt m², net m² ve satılabilir alan farkı nedir?
Parselde brüt alan tapudaki toplam alandır; net imar parseli ise terkler düşüldükten sonra kalan ve emsal hesabına esas olan alandır. Daire için yönetmelik üç ölçü tanımlar (m.4): net alan duvarlar arasında kalan temiz alandır; brüt alan bağımsız bölümün dış konturlarının çevrelediği alandır; genel brüt alan buna eklentiler ve ortak alanlardan düşen pay eklenerek bulunur. Satılabilir alan yönetmelikte tanımlı değildir; pazarlamada çoğunlukla genel brüt alan kastedilir. Emsal harici alanlar ayrı bağımsız bölüme dönüştürülemez (m.21/3); bu yüzden emsale esas alan ile satışa konu daire alanları aynı sayı değildir.
Çekme mesafeleri ve plan notları hesabı değiştirir mi?
Evet. TAKS bir üst sınırdır; planda aksi belirtilmemişse ön bahçe en az 5 m, yan ve arka bahçeler en az 3 m bırakılır (m.23) ve uygulanacak taban alanı TAKS'a ve bu bahçe mesafelerine göre bulunan alanlardan küçük olanıdır (m.20/3). Dar ya da köşe parsellerde belirleyici çoğu zaman çekme mesafesidir. Yönetmeliğin birçok hükmü ancak planda aksine bir hüküm yoksa uygulanır; bu yüzden hesaba başlamadan önce belediyeden imar durumu belgesini alıp plan notlarını okumak gerekir.
Bu araç ön fizibilite içindir, imar durumu belgesinin yerini tutmaz. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin birçok hükmü ancak uygulama imar planında aksine bir hüküm yoksa uygulanır; bu yüzden parselinize ait plan notları ve belediyeden alınan imar durumu belgesi her zaman önceliklidir. İlgili idarenin kendi imar yönetmeliği ek koşullar getirebilir. Kesin alan hesabı mimari projede yapılır.