Hesaplama Aracı
Kat yüksekliğini girin; rıht sayısını, basamak ölçüsünü, Blondel değerini ve eğimi hesaplayın. Sonucu İmar Yönetmeliği sınırlarıyla kesit üzerinde görün.
Alt katın bitmiş döşemesinden üst katın bitmiş döşemesine kadar olan yükseklik — döşeme kaplamaları dahil.
Rıht sayısı
19
Rıht yüksekliği
15,79 cm
Ara sahanlık derinliği kol genişliği kadar alınmıştır.
Merdiveniniz bir villa ya da tadilat projesinin parçası mı? Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşın
Kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 31.
Merdivenin konforu tek bir ölçüden değil, rıht, basamak ve eğimin birbirine oranından gelir.
Kat yüksekliği eşit rıhtlara bölünür; farklı yükseklikte tek bir basamak bile ritmi bozar ve takılma riskini artırır. Yönetmelik rıhtı asansörsüz binalarda 16 cm, asansörlü binalarda 18 cm ile sınırlar.
Basamak genişliği insan adımına göre seçilir. Blondel bağıntısı 2r + b toplamının 60–64 cm arasında kalmasını ister; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği de bu formülü ve 27 cm alt sınırı esas alır.
Rıht büyüyüp basamak küçüldükçe merdiven dikleşir. Uzun kolları ara sahanlıkla bölmek dinlenme noktası yaratır; L ve U planlar merdiveni daha kısa bir alana sığdırır.
RIHT SAYISI n = ⌈ KAT YÜKSEKLİĞİ ÷ HEDEF RIHT ⌉ · GERÇEK RIHT r = KAT YÜKSEKLİĞİ ÷ n
BASAMAK b = 63 − 2r (BLONDEL) · EN AZ 27 cm
YATAY İZDÜŞÜM = (n − KOL SAYISI) × b · EĞİM = arctan(r ÷ b)
| Kat yüksekliği | Rıht sayısı | Rıht | Basamak | Yatay izdüşüm |
|---|---|---|---|---|
| 260 cm | 17 | 15,29 cm | 32,5 cm | 5,2 m |
| 280 cm | 18 | 15,56 cm | 32 cm | 5,44 m |
| 300 cm | 19 | 15,79 cm | 31,5 cm | 5,67 m |
| 320 cm | 20 | 16 cm | 31 cm | 5,89 m |
| 350 cm | 22 | 15,91 cm | 31 cm | 6,51 m |
Değerler asansörsüz bir binada (rıht ≤ 16 cm) düz tek kollu merdiven için, Blondel ideali 63 cm ile hesaplanmıştır. Asansörlü binada rıht 18 cm'ye kadar çıkabildiği için rıht sayısı ve merdiven boyu azalır.
Merdiven ölçüleri Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 31. maddesinde düzenlenir (Resmî Gazete: 3 Temmuz 2017, sayı 30113). Aracın dayandığı hükümler:
Yönetmelik, bağımsız bölüm içindeki merdivenler için yalnızca kol genişliğini ayrıca düzenler; basamak ölçüleri hükmü (31/2) merdivenleri ayırmadan yazılmıştır. Araç bu nedenle villa ve dubleks iç merdivenlerine de aynı basamak sınırlarını uygular. Uygulama idareden idareye farklılık gösterebilir; ruhsat projesi öncesinde ilgili belediyeye danışın. Metin, mevzuat.gov.tr'deki güncel hâliyle Eylül 2026'da kontrol edilmiştir.
Kat yüksekliği (alt katın bitmiş döşemesinden üst katın bitmiş döşemesine) hedef rıht yüksekliğine bölünür ve sonuç bir üst tam sayıya yuvarlanır; bu, rıht sayısıdır. Ardından kat yüksekliği rıht sayısına bölünerek gerçek ve eşit rıht bulunur. Örneğin 300 cm kat yüksekliği ve 16 cm hedefle 19 rıht çıkar, her biri yaklaşık 15,8 cm olur. Düz tek kollu merdivende basamak sayısı rıht sayısının bir eksiğidir, çünkü son adım üst kat döşemesine atılır.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 31. maddesine göre basamak yüksekliği asansörü olmayan binalarda 0,16 m'den, asansörlü binalarda 0,18 m'den fazla olamaz. Son kattaki bağımsız bölümden çatı arasına çıkan iç merdivenler bu şarttan muaftır. Ergonomik açıdan 15–18 cm arası rıhtlar yaygın olarak konforlu kabul edilir; daha yüksek rıht merdiveni dikleştirir.
Blondel bağıntısı basamak ölçüsünü insan adımına bağlar: iki rıht yüksekliği ile bir basamak genişliğinin toplamı (2r + b) ortalama adım boyuna yakın olmalıdır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği bu toplamın 60–64 cm arasında kalmasını ve basamak genişliğinin 27 cm'den az olmamasını şart koşar. Araç basamağı 63 cm hedefiyle hesaplar; örneğin 16 cm rıhta 31 cm basamak düşer.
Konutlarda bağımsız bölüm içindeki merdivenlerin kol genişliği yönetmeliğe göre 1,00 m'den az olamaz. Yönetmelik iç merdivenler için ayrı bir basamak ölçüsü koymaz; 31. maddenin genel hükmü uygulandığında asansörsüz bir villada rıht en fazla 16 cm, basamak en az 27 cm olur. 3,00 m kat yüksekliğinde bu, 19 rıht ve yaklaşık 31,5 cm basamak demektir. Merdiven mekânın odak noktasıysa kol genişliğini asgari ölçünün üzerinde tutmak iki kişinin rahatça karşılaşmasını sağlar.
Eğim, rıhtın basamağa oranından çıkar: açı = arctan(r ÷ b). Yönetmelik sınırlarına uyan bir merdivende açı en fazla yaklaşık 34°'dir (18 cm rıht, 27 cm basamak). Konut merdivenlerinde 25–35° aralığı yaygındır; 40°'yi aşan merdivenler günlük kullanımda dik kabul edilir ve inişte düşme riskini artırır.
Yönetmelik bir koldaki basamak sayısı için üst sınır koymaz; ancak ortak merdivenlerde sahanlık genişliği de kol genişliği gibi konut yapılarında en az 1,20 m olmalıdır. Tasarım pratiğinde tek kolda 18 rıhtı aşmamak yaygın bir öneridir: uzun kollar yorucudur ve dinlenme noktası bırakmaz. L ve U tip merdivenlerde ara sahanlık kolu ikiye böler ve merdiveni daha kısa bir plana sığdırır.
Bu araç ön boyutlandırma içindir; mimari ve statik projenin yerini tutmaz. Döşeme kaplama kalınlıkları, kiriş altı baş yüksekliği, balansmanlı basamaklar, korkuluk ve yangın kaçış koşulları projede ayrıca ele alınmalıdır. Yönetmeliğin yorumunda son söz ruhsatı veren idarenindir.
Odanın enini ve boyunu girin, alan anında hesaplansın. Mekânı isimlendirip programa ekleyin — eklediğiniz her mekân 2D plan ve 3D kroki olarak otomatik yerleşsin.
Aracı açOdanızın ölçülerini ve koşullarını girin, gereken soğutma kapasitesini hesaplayın. Klimayı 3D odada duvara yerleştirin, seçtiğiniz kapasitenin odayı nasıl kapsadığını canlı görün.
Aracı açOdanın ölçülerini girin; boyanacak net alanı, gereken litreyi ve kaç kutu alacağınızı hesaplasın. Kapı ve pencereler duvardan düşülür, tavan isteğe bağlı eklenir.
Aracı açAlanı ve karo ölçüsünü girin; fire payı dahil kaç m², kaç karo ve kaç kutu gerektiğini hesaplasın. Yapıştırıcı ve derz dolgusu miktarını da verir.
Aracı açOda ölçülerini girin; fire payı dahil kaç m², kaç paket parke gerektiğini hesaplasın. Altına serilecek şilteyi ve süpürgelik metrajını da verir.
Aracı açDaire tadilatı ve iç mimarlık proje ücretini m² ile hesaplayın: ekonomik, orta ve lüks sınıfta alt–üst maliyet aralığı, banyo ve mutfak dahil kalem dökümü.
Aracı açArsa alanını, TAKS ve emsal değerini girin; taban alanını, emsale esas inşaat alanını, kat başına alanı ve emsal harici alanlarla toplamı hesaplayın.
Aracı açL, U, düz veya paralel mutfağınızın duvar ölçülerini girin; alt, üst ve boy dolap metretülünü, köşe payını ve tezgâh uzunluğunu ayrı ayrı hesaplayın.
Aracı açDuvar ölçüsünü, rulo ebadını ve desen raporunu girin; kaç şerit ve kaç rulo duvar kağıdı gerektiğini şerit yöntemiyle hesaplasın. Kapı ve pencere düşülür.
Aracı açÖlçüyü hesapladınız; merdiveni mekânın geri kalanıyla birlikte tasarlayalım. Villa, dubleks ve tadilat projelerinizde yanınızdayız. İlk görüşme ücretsizdir.
Görüşme talep edin